Większość skal krwawienia z górnego odcinka przewodu pokarmowego wymaga wyniku endoskopii, więc w SOR są bezużyteczne. Skala Glasgow-Blatchford jest wyjątkiem: liczy się ją z wywiadu, parametrów życiowych i dwóch wyników laboratoryjnych, czyli z danych dostępnych w pierwszej godzinie. Przewiduje nie samą śmiertelność, lecz potrzebę interwencji — przetoczenia, endoskopii terapeutycznej, zabiegu — co w praktyce SOR jest pytaniem właściwym. Punktacja mieści się w przedziale od 0 do 23, a jej wartość polega głównie na dolnym końcu skali: chorzy z wynikiem 0 lub 1 mają na tyle niskie ryzyko, że wytyczne europejskie dopuszczają u nich diagnostykę ambulatoryjną.
Kalkulator
Wybierz po jednej odpowiedzi w każdej składowej. Suma pojawi się od razu.
Mocznik w surowicy
Hemoglobina
Ciśnienie skurczowe
Tętno
Smoliste stolce
Omdlenie
Choroba wątroby
Niewydolność serca
Materiał edukacyjny dla profesjonalistów medycznych.
Kalkulator odtwarza opublikowaną skalę i nie jest wyrobem medycznym ani systemem
wspomagania decyzji klinicznych — nie służy do diagnozowania, kwalifikowania do
leczenia ani ustalania dawek. Rozpoznanie i decyzja o postępowaniu należą do osoby
badającej pacjenta. Zobacz zastrzeżenia.
Pełna tabela poziomów
Mocznik w surowicy
Punktacja
Określenie
Opis kliniczny
6
≥ 25 mmol/l (≥ 150 mg/dl)
4
10–24,9 mmol/l (60–149 mg/dl)
3
8–9,9 mmol/l (48–59 mg/dl)
2
6,5–7,9 mmol/l (39–47 mg/dl)
0
< 6,5 mmol/l (< 39 mg/dl)
Hemoglobina
Punktacja
Określenie
Opis kliniczny
6
< 10 g/dl (kobieta lub mężczyzna)
3
10–11,9 g/dl — mężczyzna
1
12–12,9 g/dl — mężczyzna
1
10–11,9 g/dl — kobieta
0
≥ 13 g/dl (mężczyzna) lub ≥ 12 g/dl (kobieta)
Ciśnienie skurczowe
Punktacja
Określenie
Opis kliniczny
3
< 90 mmHg
2
90–99 mmHg
1
100–109 mmHg
0
≥ 110 mmHg
Tętno
Punktacja
Określenie
Opis kliniczny
1
≥ 100/min
0
< 100/min
Smoliste stolce
Punktacja
Określenie
Opis kliniczny
1
Obecne
0
Nieobecne
Omdlenie
Punktacja
Określenie
Opis kliniczny
2
Wystąpiło
Utrata przytomności w przebiegu obecnego krwawienia.
0
Nie wystąpiło
Choroba wątroby
Punktacja
Określenie
Opis kliniczny
2
Rozpoznana
Znana choroba wątroby w wywiadzie lub cechy kliniczne i laboratoryjne marskości.
0
Brak
Niewydolność serca
Punktacja
Określenie
Opis kliniczny
2
Rozpoznana
Znana niewydolność serca w wywiadzie lub cechy kliniczne oraz echokardiograficzne.
0
Brak
Co ta skala przewiduje
Punktem końcowym nie jest zgon, lecz potrzeba interwencji: przetoczenia preparatów krwi, endoskopii terapeutycznej, zabiegu radiologicznego lub operacji. Dlatego skala przydaje się tam, gdzie zapada decyzja o miejscu leczenia, a nie do rokowania.
Wartość skali leży przy zerze. Im wyższy wynik, tym mniej precyzyjnie oddziela chorych — wysoki wynik mówi „ten chory jest poważnie chory", co zwykle widać bez liczenia.
Mocznik po polsku
Skala powstała na wartościach w mmol/l, a polskie laboratoria podają mocznik najczęściej w mg/dl. Przelicznik: wartość w mg/dl pomnożona przez 0,1665 daje mmol/l. Jeśli laboratorium podaje azot mocznika (BUN), pomnóż przez 0,357.
Wzrost mocznika przy prawidłowej kreatyninie jest tu sygnałem, nie artefaktem: krew w przewodzie pokarmowym zostaje strawiona i wchłonięta jako ładunek białkowy.
Pułapki
Skala dotyczy krwawienia z GÓRNEGO odcinka przewodu pokarmowego. Przy krwawieniu z dolnego odcinka nie była walidowana i jej nie stosuj.
Mocznik w mmol/l, nie w mg/dl — pomylenie jednostek przesuwa wynik o kilka punktów i potrafi zmienić decyzję o wypisie.
Wynik 0 jest rzadki: dotyczy kilku procent chorych zgłaszających się z krwawieniem. Jeśli wychodzi często, sprawdź, czy nie pomijasz składowych.
Hemoglobina we wczesnej fazie krwotoku bywa jeszcze prawidłowa, zanim dojdzie do hemodylucji — niski wynik u chorego, który świeżo i obficie krwawi, jest fałszywie uspokajający.
Beta-blokery maskują tachykardię, a u chorego z nadciśnieniem ciśnienie 110 mmHg może już oznaczać hipotensję względną; obie sytuacje zaniżają wynik.
Skala nie uwzględnia leków przeciwkrzepliwych ani przeciwpłytkowych. Chory na antykoagulancie z wynikiem 0 nadal wymaga osobnej decyzji.
Wypis przy wyniku 0 lub 1 zakłada, że chory ma zapewnioną pilną endoskopię ambulatoryjną i może wrócić przy nawrocie. Bez tego warunku próg nie obowiązuje.
Piśmiennictwo
Blatchford O, Murray WR, Blatchford M. A risk score to predict need for treatment for upper-gastrointestinal haemorrhage. Lancet 2000;356:1318–1321. doi:10.1016/S0140-6736(00)02816-6
Stanley AJ, Ashley D, Dalton HR i wsp. Outpatient management of patients with low-risk upper-gastrointestinal haemorrhage: multicentre validation and prospective evaluation. Lancet 2009;373:42–47. doi:10.1016/S0140-6736(08)61769-9
Stanley AJ, Laine L, Dalton HR i wsp. Comparison of risk scoring systems for patients presenting with upper gastrointestinal bleeding: international multicentre prospective study. BMJ 2017;356:i6432. doi:10.1136/bmj.i6432
Gralnek IM, Stanley AJ, Morris AJ i wsp. Endoscopic diagnosis and management of nonvariceal upper gastrointestinal hemorrhage (NVUGIH): European Society of Gastrointestinal Endoscopy (ESGE) Guideline — Update 2021. Endoscopy 2021;53:300–332. doi:10.1055/a-1369-5274
Ostatnia aktualizacja: Weryfikacja merytoryczna: Konflikt interesów: brak