Dostęp otwarty Liczone w przeglądarce — zero danych na serwer

Kanadyjska skala ryzyka omdlenia (CSRS) — kalkulator

Omdlenie to jedna z częstszych przyczyn zgłoszeń na SOR, a decyzja bywa trudniejsza niż samo rozpoznanie: u większości chorych badanie i EKG nie pokazują nic niepokojącego, a mimo to część z nich wróci w ciągu miesiąca z zaburzeniem rytmu, zawałem albo krwawieniem. Kanadyjska skala ryzyka omdlenia (CSRS) powstała właśnie do tej sytuacji — szacuje ryzyko poważnego zdarzenia w ciągu 30 dni od wypisu u chorego, u którego przyczyny omdlenia NIE udało się ustalić w SOR. Zbudowano ją na kohorcie ponad czterech tysięcy chorych z sześciu kanadyjskich oddziałów i zwalidowano prospektywnie na kolejnych trzech tysiącach. Wynik mieści się w przedziale od −3 do 11 punktów: dwie składowe punktują ujemnie, bo obraz wazowagalny realnie zmniejsza ryzyko.

Kalkulator

Wybierz po jednej odpowiedzi w każdej składowej. Suma pojawi się od razu.

Predyspozycja do omdleń wazowagalnych

Choroba serca w wywiadzie

Ciśnienie skurczowe w SOR

Troponina

Oś zespołu QRS

Czas trwania zespołu QRS

Skorygowany odstęp QT

Rozpoznanie na koniec pobytu w SOR

Wybierz po jednej odpowiedzi w każdej składowej.

Materiał edukacyjny dla profesjonalistów medycznych. Kalkulator odtwarza opublikowaną skalę i nie jest wyrobem medycznym ani systemem wspomagania decyzji klinicznych — nie służy do diagnozowania, kwalifikowania do leczenia ani ustalania dawek. Rozpoznanie i decyzja o postępowaniu należą do osoby badającej pacjenta. Zobacz zastrzeżenia.

Pełna tabela poziomów

Predyspozycja do omdleń wazowagalnych

PunktacjaOkreślenieOpis kliniczny
-1TakOmdlenie wyzwolone przez gorące, duszne otoczenie, długie stanie, silne emocje, ból lub widok krwi.
0NieBrak typowego wyzwalacza wazowagalnego.

Choroba serca w wywiadzie

PunktacjaOkreślenieOpis kliniczny
1TakChoroba wieńcowa, wada zastawkowa, kardiomiopatia, niewydolność serca, migotanie lub trzepotanie przedsionków.
0Nie

Ciśnienie skurczowe w SOR

PunktacjaOkreślenieOpis kliniczny
2Którykolwiek pomiar < 90 lub > 180 mmHgLiczy się każdy pomiar w trakcie pobytu, także ten z triażu.
0Wszystkie pomiary 90–180 mmHg

Troponina

PunktacjaOkreślenieOpis kliniczny
2Powyżej 99. centylaWartość powyżej górnej granicy referencyjnej dla zdrowej populacji, wg normy laboratorium.
0W normie lub nieoznaczana

Oś zespołu QRS

PunktacjaOkreślenieOpis kliniczny
1Nieprawidłowa (< −30° lub > 100°)
0Prawidłowa

Czas trwania zespołu QRS

PunktacjaOkreślenieOpis kliniczny
1> 130 ms
0≤ 130 ms

Skorygowany odstęp QT

PunktacjaOkreślenieOpis kliniczny
2> 480 ms
0≤ 480 ms

Rozpoznanie na koniec pobytu w SOR

PunktacjaOkreślenieOpis kliniczny
-2Omdlenie wazowagalneObraz i okoliczności pozwalają uznać omdlenie za wazowagalne.
2Omdlenie kardiogennePodejrzenie mechanizmu sercowego mimo braku ostatecznego rozpoznania.
0Inne lub nieustaloneNajczęstsza sytuacja: przyczyny nie udało się ustalić.

Dla kogo ta skala powstała

CSRS dotyczy dorosłego, który zgłosił się do SOR w ciągu doby od omdlenia i u którego po badaniu, EKG i podstawowych oznaczeniach NIE ustalono przyczyny wymagającej leczenia. Jeśli przyczyna jest znana — świeży zawał, groźna arytmia, krwotok, zatorowość, rozwarstwienie aorty — nie ma czego stratyfikować: chory ma rozpoznanie i leczenie.

Z kohorty wyłączono chorych z utratą przytomności dłuższą niż 5 minut, ze zmienionym stanem świadomości, po obserwowanym napadzie drgawkowym, po urazie głowy powodującym utratę przytomności, pod wpływem substancji oraz tych, od których nie dało się zebrać wywiadu. U nich wynik skali nic nie znaczy.

Kiedy liczyć wynik

Skalę liczy się na KONIEC pobytu w SOR, nie w triażu — dwie składowe (rozpoznanie i troponina) wymagają pełnej oceny. To skala do decyzji o wypisie, nie do segregacji przy wejściu.

W walidacji z 2020 roku skala wypadła lepiej niż sam osąd lekarza, ale jej rolą jest wspierać decyzję o miejscu obserwacji, a nie zastępować rozmowę z chorym i badanie.

Pułapki

  • Skala nie służy do rozpoznawania przyczyny omdlenia — odpowiada wyłącznie na pytanie o ryzyko zdarzenia w 30 dni u chorego bez rozpoznania.
  • Punkt za „rozpoznanie wazowagalne" odejmuje aż 2 punkty; przypisanie go pochopnie przy nietypowym obrazie zaniża wynik dokładnie u tych chorych, którzy są najbardziej zagrożeni.
  • Ciśnienie punktuje się z KAŻDEGO pomiaru w SOR, także pojedynczego odczytu z triażu — wartość skrajna nie znika dlatego, że kolejne pomiary były prawidłowe.
  • Bez EKG z opisem osi, szerokości QRS i QTc oraz bez troponiny wynik jest niepełny; skala nie jest narzędziem przyłóżkowym dla samego wywiadu.
  • Niskie ryzyko nie oznacza braku ryzyka. Jeśli chory mieszka sam, jest w podeszłym wieku albo doznał urazu przy upadku, decyzja socjalna może być ważniejsza niż punktacja.
  • Skala powstała i była walidowana w Kanadzie; w polskich warunkach dostępność obserwacji i diagnostyki ambulatoryjnej jest inna, co przesuwa realny próg wypisu.

Piśmiennictwo

  1. Thiruganasambandamoorthy V, Kwong K, Wells GA i wsp. Development of the Canadian Syncope Risk Score to predict serious adverse events after emergency department assessment of syncope. CMAJ 2016;188:E289–E298. doi:10.1503/cmaj.151469
  2. Thiruganasambandamoorthy V, Sivilotti MLA, Le Sage N i wsp. Multicenter emergency department validation of the Canadian Syncope Risk Score. JAMA Intern Med 2020;180:737–744. doi:10.1001/jamainternmed.2020.0288
  3. Brignole M, Moya A, de Lange FJ i wsp. 2018 ESC Guidelines for the diagnosis and management of syncope. Eur Heart J 2018;39:1883–1948. doi:10.1093/eurheartj/ehy037
Ostatnia aktualizacja: Weryfikacja merytoryczna: Konflikt interesów: brak