Wideolaryngoskopia vs laryngoskopia bezpośrednia na SOR — dowody, które zmieniły standard

Intubacja dotchawicza na SOR należy do procedur najwyższego ryzyka: pacjent krytycznie chory, bez rezerwy fizjologicznej, często z pełnym żołądkiem i niestabilny hemodynamicznie. Skuteczność pierwszej próby (first-pass success, FPS) jest kluczowym wskaźnikiem jakości, bo każda kolejna próba zwiększa ryzyko hipoksemii, aspiracji, intubacji przełyku i zatrzymania krążenia. Spór o to, czy pierwszym narzędziem powinna być klasyczna laryngoskopia bezpośrednia (DL), czy wideolaryngoskopia (VL), przez długi czas pozostawał nierozstrzygnięty – ostatnie lata przyniosły jednak dane, które trudno ignorować.

Punktem zwrotnym było wieloośrodkowe badanie z randomizacją DEVICE (NEJM 2023), przeprowadzone w 17 oddziałach ratunkowych i OIT. Wśród 1417 krytycznie chorych dorosłych skuteczna intubacja za pierwszym podejściem nastąpiła u 85,1% pacjentów w grupie wideolaryngoskopu wobec 70,8% w grupie laryngoskopii bezpośredniej – bezwzględna różnica 14,3 punktu procentowego. Badanie przerwano przedwcześnie z powodu skuteczności. Co istotne dla realiów szkoleniowych: ponad 90% intubacji wykonywali rezydenci medycyny ratunkowej i intensywnej terapii, a odsetek ciężkich powikłań okołointubacyjnych był w obu grupach porównywalny.

Wyniki DEVICE potwierdziły kolejne syntezy dowodów. Metaanalizy badań z randomizacją u pacjentów krytycznie chorych (Critical Care 2024; Systematic Reviews 2024) wykazały spójną przewagę VL w zakresie skuteczności pierwszej próby, a analiza z sekwencyjną oceną prób (Critical Care Medicine 2024) wskazała, że zgromadzone dane są już wystarczające, by uznać efekt za wiarygodny. Dowodów na przewagę lub większą skuteczność DL nie znaleziono w żadnym z głównych punktów końcowych.

Szczególnie interesujące dla lekarzy związanych z medycyną ratunkową są dane urazowe. Zaplanowana analiza wtórna DEVICE u 338 pacjentów intubowanych z powodu urazu (J Trauma Acute Care Surg 2026) pokazała różnicę jeszcze większą niż w całej kohorcie: skuteczność pierwszej próby wyniosła 88% dla VL wobec 68% dla DL – 20 punktów procentowych. Przegląd systematyczny w Anesthesia & Analgesia (2025) podkreśla z kolei wartość VL przy unieruchomieniu kręgosłupa szyjnego, gdzie klasyczne uzyskanie osi wzroku bywa niemożliwe.

Obraz jest bardziej zniuansowany w warunkach przedszpitalnych. Metaanaliza badań pozaszpitalnych (Prehospital Emergency Care 2023) sugeruje, że korzyść z VL zależy od doświadczenia operatora i kształtu łyżki laryngoskopu, a prospektywne dane z niemieckiego HEMS (BMC Emergency Medicine 2026) nie wykazały niezależnego związku kształtu łyżki z FPS – większe znaczenie miały warunki trudnej laryngoskopii i problemy techniczne sprzętu. Wniosek praktyczny: samo urządzenie nie zastąpi treningu i standaryzacji procedury.

Kierunek zmian widać też poza SOR-em. Trójramienne badanie COVALENT (JAMA Network Open 2026, ponad 2500 pacjentów operacyjnych) wykazało przewagę obu wariantów VL nad DL, z najwyższą skutecznością łyżki o zwiększonej krzywiźnie. Międzynarodowe wytyczne z 2025 r. idą o krok dalej, promując koncepcję „uniwersalnej wideolaryngoskopii” jako standardu intubacji, a nie narzędzia ratunkowego. W dyskusji pozostaje utrzymanie kompetencji DL – awaria sprzętu, zalanie toru wizyjnego krwią lub wymiocinami wciąż wymagają klasycznych umiejętności.

Dla polskiego SOR wnioski są praktyczne. – Jeśli oddział dysponuje wideolaryngoskopem, powinien on być narzędziem pierwszego wyboru do intubacji ratunkowej – szczególnie w rękach mniej doświadczonych operatorów i u pacjentów urazowych. – Zakup sprzętu to początek, nie koniec: efekt zależy od treningu zespołu, checklisty RSI i planu awaryjnego. – Umiejętność laryngoskopii bezpośredniej pozostaje elementem warsztatu, który warto świadomie utrzymywać na fantomach i w wybranych przypadkach klinicznych. Dowody przestały być niejednoznaczne – teraz wyzwaniem jest wdrożenie.