Korekcja sodu — kalkulator sodu skorygowanego o glikemię

Bezpieczne tempo wyrównywania hiponatremii

W przewlekłej hiponatremii (trwającej ponad 48 h lub o nieznanym czasie) nie podnoś sodu szybciej niż o 8 mmol/l w ciągu doby; przy wysokim ryzyku osmotycznej demielinizacji (alkoholizm, niedożywienie, hipokaliemia, marskość, wyjściowo Na < 105 mmol/l) trzymaj się limitu 6 mmol/l na dobę.

Zbyt szybkie wyrównanie grozi zespołem osmotycznej demielinizacji (ODS, dawniej centralna mielinoliza mostu) — nieodwracalnym uszkodzeniem neurologicznym pojawiającym się z opóźnieniem kilku dni. Jeśli sód rośnie za szybko, aktywnie go „przyhamuj" (płyny hipotoniczne, rozważ desmopresynę) — to uznana strategia ratunkowa.

Objawowa, ciężka hiponatremia

Przy ciężkich objawach neurologicznych (drgawki, śpiączka, zatrzymanie oddechu z obrzęku mózgu) nie czekaj na powolne wyrównanie: podaj bolus 3% NaCl (typowo 100–150 ml w 10–20 min, w razie potrzeby powtórz), celując w szybki wzrost sodu o 4–6 mmol/l — tyle wystarcza, by cofnąć obrzęk mózgu. Nawet w tej sytuacji dobowy limit wyrównania pozostaje w mocy.

Pułapki

• Sód skorygowany, nie zmierzony, mówi prawdę o natremii przy hiperglikemii — na nim opieraj rozpoznanie i decyzję o leczeniu.
• Limit dobowy dotyczy realnego, zmierzonego sodu w surowicy. Po wyrównaniu glikemii natremia może wzrosnąć samoistnie — wlicz to w bilans tempa.
• Osmotyczna demielinizacja pojawia się z opóźnieniem (dni), gdy wyrównanie było zbyt szybkie — dlatego liczy się trend dobowy, nie pojedynczy pomiar.
• Pseudohiponatremia (skrajna hiperlipidemia, paraproteinemia) to inny mechanizm — korekta glikemiczna go nie dotyczy; potwierdź metodą bezpośrednią (elektroda jonoselektywna).
• Pobierz sód i glukozę z tej samej próbki i chwili — rozjazd w czasie zafałszuje korektę.