Klasyfikacja WAD (Quebec Task Force) — stopnie 0–IV

Procedura oceny — trzy kroki

1. Najpierw wyklucz uraz kręgosłupa. Zanim nazwiesz uraz „smagnięciem biczem", zastosuj regułę kanadyjską lub kryteria NEXUS. Złamania i zwichnięcia nie da się rozpoznać ani wykluczyć samym badaniem — stopień IV opiera się na obrazowaniu.
2. Zbadaj szyję i neurologię. Zakres ruchu i punktowa tkliwość (objawy mięśniowo-szkieletowe) oraz odruchy, siła i czucie kończyn (objawy neurologiczne). Stopień wyznacza najcięższy stwierdzony objaw.
3. Nazwij stopień i zapisz. Wpisz stopień wprost, np. „WAD II wg QTF", razem z mechanizmem urazu, czasem pojawienia się bólu i wynikiem badania neurologicznego. Objawy towarzyszące opisz osobno — nie zmieniają stopnia.

Stopnie WAD — opis skali

WAD 0: brak dolegliwości ze strony szyi i brak odchyleń w badaniu. WAD I: ból, sztywność lub tkliwość szyi bez objawów fizykalnych. WAD II: dolegliwości szyjne z objawami mięśniowo-szkieletowymi — ograniczeniem zakresu ruchu i punktową tkliwością. WAD III: dolegliwości szyjne z objawami neurologicznymi — osłabieniem lub zniesieniem odruchów, niedowładem, zaburzeniami czucia. WAD IV: złamanie lub zwichnięcie kręgosłupa szyjnego.

We wszystkich stopniach mogą wystąpić objawy towarzyszące: ból głowy, zawroty głowy, szumy uszne, niedosłuch, zaburzenia pamięci i koncentracji, dysfagia, ból stawu skroniowo-żuchwowego. Nie zmieniają one stopnia WAD — opisuje się je osobno.

Klasyfikację opracował w 1995 roku zespół Quebec Task Force na podstawie przeglądu piśmiennictwa i konsensusu ekspertów. Opisuje obraz kliniczny w chwili badania — przy zmianie objawów stopień ocenia się ponownie.

Klasyfikacja WAD a decyzja o obrazowaniu

Stopień WAD nie jest regułą decyzyjną. O tym, czy wykonać TK kręgosłupa szyjnego u przytomnego, stabilnego pacjenta po urazie, rozstrzyga reguła kanadyjska (Canadian C-Spine Rule) albo kryteria NEXUS — obie opisujemy w osobnym narzędziu. Dopiero po wykluczeniu złamania i zwichnięcia można mówić o stopniach 0–III.

Pułapki

• Stopień IV to rozpoznanie radiologiczne. Nie nadawaj stopnia I–II, dopóki reguła kanadyjska lub NEXUS nie pozwala odstąpić od obrazowania albo obrazowanie nie wykluczyło uszkodzenia kostnego.
• O stopniu decyduje najcięższy objaw: pacjent z ograniczeniem ruchu szyi i jednocześnie z zaburzeniami czucia to WAD III, nie II.
• Objawy towarzyszące (ból i zawroty głowy, szumy uszne, dysfagia) nie podnoszą stopnia. Wpisz je osobno — w orzecznictwie liczy się, że zostały opisane od pierwszego badania.
• Kołnierz Schanza nie przyspiesza zdrowienia: w badaniach z randomizacją wczesna aktywność dawała podobny albo mniejszy ból niż miękki kołnierz. Jeśli zakładasz go dla komfortu, to krótko (kilka dni) i zawsze z zachętą do ruchu i normalnej aktywności.
• Zapisuj stopień wprost („WAD II wg QTF"), razem z mechanizmem urazu, czasem pojawienia się bólu i pełnym badaniem neurologicznym — dokumentacja z SOR bywa podstawą roszczeń z OC.