Dostęp otwarty Liczone w przeglądarce — zero danych na serwer

Canadian C-Spine Rule — kiedy obrazować kręgosłup szyjny

Canadian C-Spine Rule pozwala bezpiecznie odstąpić od obrazowania kręgosłupa szyjnego u przytomnego (GCS 15) i stabilnego pacjenta po tępym urazie głowy lub szyi. Sprawdza kolejno trzy rzeczy: czy jest czynnik wysokiego ryzyka nakazujący obrazowanie, czy jest czynnik niskiego ryzyka pozwalający w ogóle badać ruchomość szyi, i czy pacjent czynnie zrotuje głowę o 45° w obie strony. W badaniu źródłowym reguła osiągnęła 100% czułości dla istotnych klinicznie uszkodzeń kręgosłupa szyjnego.

Kalkulator

Zaznacz odpowiedź przy każdym kryterium. Wynik pojawi się od razu.

Wiek 65 lat lub więcej

Niebezpieczny mechanizm urazu

Parestezje kończyn

Czynnik niskiego ryzyka pozwalający badać ruchomość

Czynna rotacja głowy o 45° w lewo i w prawo

Wybierz po jednej odpowiedzi w każdej składowej.

Procedura oceny — trzy kroki

  1. Sprawdź warunki. Reguła dotyczy wyłącznie pacjenta przytomnego (GCS 15), stabilnego, po tępym urazie. Nie stosuj jej poniżej 16. roku życia, przy urazie penetrującym, porażeniach ani znanej chorobie kręgosłupa.
  2. Odpowiedz na trzy pytania. Czynnik wysokiego ryzyka → obrazowanie. Brak czynnika niskiego ryzyka → obrazowanie (i nie badaj ruchomości!). Dopiero obecność czynnika niskiego ryzyka pozwala bezpiecznie ocenić rotację.
  3. Test rotacji. Poproś o czynny obrót głowy o 45° w lewo i w prawo. Pacjent, który to potrafi, nie wymaga obrazowania — niezależnie od bólu szyi.

Pułapki

  • Reguła dotyczy wyłącznie pacjenta przytomnego (GCS 15) i stabilnego krążeniowo-oddechowo — u nieprzytomnego lub niestabilnego decyduje diagnostyka obrazowa, nie checklista.
  • Nie stosuj reguły: poniżej 16 lat, przy urazie penetrującym, ostrych porażeniach, znanej chorobie kręgosłupa (ZZSK, RZS, stenoza kanału, przebyte operacje) ani gdy uraz miał miejsce ponad 48 godzin temu.
  • Kolejność ma znaczenie: ruchomość szyi wolno badać dopiero wtedy, gdy nie ma czynnika wysokiego ryzyka I jest czynnik niskiego ryzyka. Test rotacji u niewłaściwego pacjenta to błąd, nie ostrożność.
  • Liczy się ruch czynny, wykonany przez pacjenta — nigdy nie obracaj głowy pacjenta biernie.
  • Sam ból szyi nie nakazuje obrazowania: pacjent z bólem, ale z czynnikiem niskiego ryzyka i sprawną rotacją, wg reguły nie wymaga badania.

Piśmiennictwo

  1. Stiell IG, Wells GA, Vandemheen KL i wsp. The Canadian C-spine rule for radiography in alert and stable trauma patients. JAMA 2001;286:1841–1848. doi:10.1001/jama.286.15.1841
Ostatnia aktualizacja: Weryfikacja merytoryczna: Konflikt interesów: brak