SOR — co to jest i czym różni się od izby przyjęć?

Nagła sytuacja zdrowotna rzadko daje czas na szukanie informacji. Ten przewodnik pomoże Ci wybrać właściwe miejsce, przygotować się do wizyty na SOR i wiedzieć, co robić po wypisie. Napisał go lekarz pracujący na SOR, a fakty o prawie i organizacji opieki sprawdziliśmy w źródłach urzędowych.

Co to jest SOR i czym różni się od izby przyjęć?

SOR, czyli szpitalny oddział ratunkowy, to oddział szpitala, który przez całą dobę pomaga osobom w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego. Chodzi o sytuację, w której objawy pojawiły się nagle albo szybko się nasilają, a bez pilnej pomocy grozi poważne uszkodzenie zdrowia albo śmierć.

Izba przyjęć to miejsce, przez które pacjent trafia na oddziały szpitala, w którym działa — także z planowym skierowaniem. W nagłej sytuacji też pomoże, bez skierowania i z oceną pilności, ale to, czym może się zająć, zależy od oddziałów tego szpitala. SOR jest oddziałem wyspecjalizowanym w stanach nagłych: szpital, w którym działa, musi zapewniać całodobowy dostęp do badań laboratoryjnych, USG, tomografii komputerowej i endoskopii. Pacjentów na planowe leczenie SOR nie przyjmuje.

Jeśli w Twojej okolicy szpital ma izbę przyjęć zamiast SOR, w nagłej sytuacji pomoże Ci izba przyjęć.

Pogotowie ratunkowe to zespoły ratownictwa medycznego, czyli karetki. Wzywasz je pod numerem 112 lub 999. Zespół zawozi chorego do najbliższego SOR albo do szpitala, który wskaże dyspozytor medyczny lub wojewódzki koordynator ratownictwa medycznego. Jeśli stan chorego tego wymaga — na przykład przy ciężkim urazie — zespół wiezie go od razu do szpitala z centrum urazowym albo z odpowiednim oddziałem specjalistycznym.

Ile osób czeka teraz na SOR, sprawdzisz na mapie „Sprawdź kolejki w SOR” w serwisie pacjent.gov.pl. Dane są orientacyjne — jak je czytać, wyjaśniamy w poradniku Wizyta na SOR krok po kroku.

Dokąd w nagłej sytuacji? W skrócie

Najczęstsze sytuacje. Więcej przykładów znajdziesz w poradniku „Kiedy jechać na SOR”.
Sytuacja	Dokąd
Zagrożenie życia: utrata przytomności, drgawki, nagłe splątanie, ból, ucisk lub pieczenie w klatce piersiowej, duszność, objawy udaru (opadnięty kącik ust, osłabienie ręki lub nogi, zaburzenia mowy), ciężka reakcja alergiczna z dusznością lub obrzękiem, silne krwawienie, ciężki uraz	112 lub 999 — wezwij karetkę, nie jedź samodzielnie
Nie wiesz, czy życie jest zagrożone	112 lub 999 — dyspozytor medyczny oceni sytuację i powie, co robić
Uraz z podejrzeniem złamania, rana do zszycia, nagły silny ból brzucha, głowy lub pleców, objawy, które szybko się nasilają	SOR albo izba przyjęć szpitala — całą dobę, bez skierowania
Zatrucie lekami, chemikaliami lub gazem, na przykład czadem	112 lub 999; co robić do przyjazdu pomocy — zobacz tutaj. Listę ośrodków informacji toksykologicznej publikuje URPL
Nagła sytuacja u dziecka	Przy objawach alarmowych 112 lub 999; kiedy jechać z dzieckiem na SOR, a kiedy do nocnej pomocy — zobacz tutaj. Niektóre szpitale mają osobny SOR dla dzieci.
Kryzys psychiczny, myśli samobójcze	112 przy bezpośrednim zagrożeniu; całą dobę także izba przyjęć szpitala z oddziałem psychiatrycznym; telefony 800 70 2222 i 116 123
Nagłe zachorowanie, które nie zagraża życiu, a nie może czekać do rana lub do poniedziałku	Nocna i świąteczna pomoc lekarska — pn–pt 18:00–8:00, w soboty, niedziele i święta całą dobę; lekarz może też doradzić przez telefon
Choroba przewlekła, kontrola, wyniki, recepta na stałe leki, zaświadczenie	Lekarz rodzinny (POZ) — pn–pt 8:00–18:00
Ostry ból zęba w nocy lub w święto	Dyżur stomatologiczny NFZ — pn–pt 19:00–7:00, w weekendy i święta całą dobę; przy trudnościach z oddychaniem — 112. Dyżurów jest mniej poza dużymi miastami, więc najbliższy może być daleko.
Wiesz, że życie nie jest zagrożone, ale nie wiesz, gdzie jest najbliższy punkt pomocy	Telefoniczna Informacja Pacjenta NFZ — 800 190 590, całą dobę; wskaże nocną pomoc, SOR i dyżurującą aptekę, ale nie oceni objawów

Poradniki krok po kroku

Kiedy jechać na SORSOR, nocna pomoc, lekarz rodzinny czy 112? Tabela: z jakim problemem dokąd.Stan zagrożenia życiaKiedy dzwonić 112 lub 999, co powiedzieć dyspozytorowi i jak pomóc do przyjazdu karetki.Od czego jest SORUSG, tomografia, rezonans, gips, szwy, dentysta, recepty, L4 — na co możesz liczyć na SOR.Wizyta na SOR krok po krokuKolory, kolejność, czas oczekiwania, co zabrać i jakie masz prawa.Wypis z SORKarta informacyjna, IKP, L4, recepty, kontrola i objawy, przy których trzeba wrócić.

Numery, które warto zapisać w telefonie

112Numer alarmowy — wszystkie służby, całą dobę, bezpłatnie; działa także bez karty SIM.
999Pogotowie ratunkowe — od razu dyspozytor medyczny, całą dobę, bezpłatnie.
800 190 590Telefoniczna Informacja Pacjenta NFZ — całą dobę: gdzie jest najbliższa nocna pomoc, SOR i dyżurująca apteka. To informacja, nie porada lekarska.
800 70 2222Centrum Wsparcia dla dorosłych w kryzysie psychicznym — całą dobę, bezpłatnie.
116 123Telefon wsparcia emocjonalnego dla dorosłych — całą dobę, bezpłatnie.
116 111Telefon zaufania dla dzieci i młodzieży — całą dobę, bezpłatnie.

Jeśli nie możesz zadzwonić — na przykład masz trudności ze słuchem lub mową — zgłoszenie alarmowe wyślesz SMS-em przez aplikację Alarm112. Trzeba się w niej wcześniej zarejestrować. Telefoniczna Informacja Pacjenta NFZ ma całodobowy wideoczat z tłumaczem języka migowego.

Najczęstsze pytania

Czy SOR działa całą dobę?

Tak. SOR działa całą dobę, 7 dni w tygodniu — także w soboty, niedziele i święta.

Dzwonić na 112 czy na 999?

W sprawie zdrowia możesz wybrać którykolwiek — oba są bezpłatne i oba wezwą pomoc. Pod 999 od razu odbiera dyspozytor medyczny. 112 to numer alarmowy wszystkich służb: operator przekaże zgłoszenie dyspozytorowi medycznemu albo połączy Cię z nim. Numer 112 działa także bez karty SIM.

Czy pogotowie to to samo co SOR?

Nie. Pogotowie ratunkowe to zespoły ratownictwa medycznego (karetki), które przyjeżdżają na miejsce zdarzenia. SOR to oddział w szpitalu. Oba należą do systemu Państwowego Ratownictwa Medycznego.

Czy na SOR potrzebne jest skierowanie?

Nie. W stanach nagłych pomocy udziela się bez skierowania (ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej, art. 60). Więcej w poradniku Wizyta na SOR krok po kroku.

Czy działa jeszcze teleplatforma 800 137 200?

Nie. Teleplatforma Pierwszego Kontaktu zakończyła działalność 15 grudnia 2023 r. Wieczorem, w nocy i w święta korzystaj z nocnej i świątecznej pomocy lekarskiej — lekarz może tam doradzić także przez telefon. Najbliższy punkt wskaże Telefoniczna Informacja Pacjenta: 800 190 590.

Informacje na tej stronie są ogólne i edukacyjne. Nie zastępują porady lekarza ani rozmowy z dyspozytorem medycznym. Serwis nie udziela porad — nie opisuj objawów ani danych o zdrowiu w formularzu kontaktowym. Zobacz zastrzeżenia.

SOR (szpitalny oddział ratunkowy) — przewodnik dla pacjenta i bliskich