Od czego jest SOR? Czy zrobią USG, rezonans, gips?

Autor: dr n. med. i n. o zdr. Adam Jakubowski, lekarz rezydent medycyny ratunkowej · aktualizacja 3 listopada 2026 r. · źródła sprawdzone 3 listopada 2026 r.

SOR ma jedno zadanie: szybko rozpoznać i opanować stany nagłe — takie, które bez pilnej pomocy mogą skończyć się poważnym uszczerbkiem na zdrowiu. Dlatego na SOR zrobią badania i zabiegi potrzebne w nagłej sytuacji, ale nie przeprowadzą planowej diagnostyki i nie zastąpią przychodni.

Co robi SOR?

Zgodnie z przepisami SOR zajmuje się wstępną diagnostyką i leczeniem. Ich celem jest ustabilizowanie stanu chorego. Dotyczy to osób przywiezionych przez zespół ratownictwa i tych, które przyszły same. Na SOR nie przyjmuje się pacjentów na planowe leczenie w szpitalu.

W praktyce lekarz SOR odpowiada na trzy pytania. Czy Twoje życie lub zdrowie jest zagrożone? Co trzeba zrobić teraz? Czy możesz bezpiecznie wrócić do domu, czy musisz zostać w szpitalu?

Czy na SOR zrobią USG, tomografię albo rezonans?

Tak — jeśli lekarz uzna, że badanie jest potrzebne, by rozpoznać albo wykluczyć stan nagły. SOR ma własny aparat USG i przyłóżkowy aparat RTG. Szpital musi mu też zapewnić całodobowy dostęp do badań laboratoryjnych, USG, tomografii komputerowej i badań endoskopowych, w tym gastroskopii.

Rezonansu magnetycznego nie ma na tej liście. W trybie pilnym wykonuje się go rzadko i tylko przy niektórych podejrzeniach, na przykład ucisku na rdzeń kręgowy.

SOR nie wykonuje badań na życzenie ani badań planowych — na przykład rezonansu, na który czekasz w kolejce, albo kontrolnego USG. Takie badania zleca lekarz rodzinny lub specjalista.

Czy na SOR jest okulista, ginekolog albo laryngolog?

Lekarz SOR może wezwać na konsultację specjalistę innej dziedziny, jeśli szpital ma taki oddział lub dyżur. Jeśli nie ma, a pomoc jest pilna, szpital zapewnia transport do innej placówki.

Do niektórych specjalistów w przychodni pójdziesz bez skierowania: do ginekologa i położnika, dentysty, wenerologa, onkologa, psychiatry, psychologa i optometrysty.

Gips, szwy, kleszcz, ząb, L4 — co załatwisz na SOR?

Najczęstsze pytania „czy na SOR…”. W nagłej sytuacji o tym, co jest potrzebne, decyduje lekarz. Objawy alarmowe opisaliśmy na podstawie wytycznych klinicznych — to nie są przepisy.
Sprawa	Na SOR?	Wyjaśnienie
Złamanie, zwichnięcie — gips lub szyna	Tak	Po urazie SOR wykona prześwietlenie i założy unieruchomienie.
Rana do zszycia	Tak	Zgłoś się jak najszybciej — im dłużej rana jest otwarta, tym większe ryzyko zakażenia i tym rzadziej da się ją zszyć.
Zdjęcie szwów, zmiana opatrunku	Nie	To zadania pielęgniarki POZ (rozporządzenie Ministra Zdrowia, Dz.U. 2019 poz. 2335). Termin podaje karta z SOR; zanim pójdziesz, zapytaj w przychodni, czy wystarczy karta, czy potrzebna jest wizyta u lekarza rodzinnego.
Kleszcz	Nie	Usuń go jak najszybciej pęsetą: chwyć tuż przy skórze i wyciągnij zdecydowanym ruchem, nie ściskaj odwłoka; potem zdezynfekuj skórę. Przez kilka tygodni (do około 6) obserwuj to miejsce. Do lekarza rodzinnego idź, gdy pojawi się powiększająca się czerwona plama (rumień wędrujący), w skórze został fragment kleszcza albo masz gorączkę. Gorączka z silnym bólem głowy, zaburzeniami równowagi lub świadomości — pilnie na SOR.
Ból zęba	Zwykle nie	SOR nie leczy zębów — w nocy i w święta działa dyżur stomatologiczny NFZ. Na SOR jedź, gdy narasta obrzęk twarzy, szyi, okolicy pod żuchwą lub pod językiem, masz gorączkę, trudno Ci otworzyć usta lub przełykać. Przy trudnościach z oddychaniem, ślinieniu się lub zmianie głosu — dzwoń na 112 lub 999.
Ból kręgosłupa, rwa kulszowa	Zwykle nie	Najpierw lekarz rodzinny lub nocna pomoc. Na SOR jedź od razu, gdy ból pojawił się po urazie, słabnie noga lub stopa, drętwieje okolica krocza, odbytu, narządów płciowych lub wewnętrznej strony ud, masz trudność z oddaniem moczu albo nie trzymasz moczu lub stolca, ból promieniuje do obu nóg, masz gorączkę albo chorujesz na nowotwór. Przy nagłym, rozdzierającym bólu pleców lub brzucha z omdleniem albo bladością — dzwoń na 112 lub 999.
Uderzenie w głowę	Zależy od objawów	Dzwoń na 112 lub 999 przy utracie przytomności (nawet krótkiej), drgawkach, narastającej senności, splątaniu albo osłabieniu ręki lub nogi. Na SOR (niech ktoś Cię zawiezie) jedź przy wymiotach, silnym lub narastającym bólu głowy, niepamięci zdarzenia albo wycieku krwi lub płynu z nosa lub ucha. Jeśli chory przyjmuje leki rozrzedzające krew (np. warfarynę, acenokumarol, rywaroksaban, apiksaban, dabigatran) albo przeciwpłytkowe inne niż sama aspiryna (np. klopidogrel) — jedź na SOR po każdym uderzeniu w głowę, także gdy czuje się dobrze.
Połknięcie baterii guzikowej lub magnesu przez dziecko	Tak, natychmiast	To zawsze stan nagły — nie czekaj na objawy. Nie wywołuj wymiotów, zabierz opakowanie baterii. Przy trudnościach z oddychaniem — 112 lub 999.
Przeziębienie, niestrawność	Nie	Z takimi objawami — do lekarza rodzinnego, a wieczorem i w święta do nocnej pomocy. Uwaga: ucisk lub ból za mostkiem albo w górnej części brzucha z dusznością, potami lub osłabieniem to nie niestrawność — dzwoń na 112.
Recepta na lek potrzebny po nagłym problemie	Tak	Lekarz SOR może wystawić e-receptę. Leki dostępne bez recepty kupisz w aptece — dawkowanie znajdziesz w zaleceniach.
Recepta na stałe leki	Nie	Wystawia ją lekarz rodzinny. Gdy brak leku zagraża zdrowiu, a przychodnia jest zamknięta — farmaceuta (recepta farmaceutyczna, pełna odpłatność).
Zwolnienie lekarskie (L4)	Tak, jeśli są wskazania	Lekarz SOR wystawia e-ZLA, gdy stwierdzi niezdolność do pracy. Po samo zwolnienie, bez nagłego problemu, na SOR nie przychodź.
Skierowanie do poradni specjalistycznej	Czasem	Lekarz SOR może je wystawić, jeśli uzna, że wymaga tego Twój stan. Skierowania na planowe badania i do specjalisty wystawia lekarz rodzinny.
Zaświadczenie (do pracy, szkoły, na sport), skierowanie do sanatorium	Nie	To sprawy dla lekarza rodzinnego lub specjalisty.
Wizyta kontrolna po SOR	Nie	Kontrolę prowadzi lekarz rodzinny albo poradnia wskazana w karcie informacyjnej.

Ile trwa pobyt na SOR i czy to hospitalizacja?

Sam pobyt na SOR to jeszcze nie przyjęcie na oddział szpitala. Na SOR zapada decyzja: wypis do domu albo przyjęcie na oddział. Pobyt trwa zwykle kilka godzin — według Ministerstwa Zdrowia średnio 4 godziny i 27 minut (dane ze stycznia i lutego 2025 r.).

Jeśli masz polisę, która wypłaca świadczenie za pobyt w szpitalu, sprawdź w jej warunkach, czy obejmuje ona pobyt na SOR bez przyjęcia na oddział.

Najczęstsze pytania

Z czym nie jechać na SOR?

Z przeziębieniem, niestrawnością, po receptę na stałe leki, zaświadczenie, skierowanie na planowe badania albo na wizytę kontrolną. Z tym idź do lekarza rodzinnego, a wieczorem i w święta — do nocnej i świątecznej pomocy.

Czy na SOR zrobią USG brzucha?

Tak, jeśli lekarz uzna, że jest potrzebne do rozpoznania nagłego stanu — SOR ma własny aparat USG. Kontrolnego USG ani badania na życzenie SOR nie wykonuje.

Czy na SOR zrobią gastroskopię?

Tak, jeśli jest pilnie potrzebna — na przykład przy krwawieniu z przewodu pokarmowego albo po połknięciu ciała obcego. Szpital z SOR musi zapewniać całodobowy dostęp do badań endoskopowych. Planowej gastroskopii SOR nie wykonuje.

Czy na SOR założą gips?

Tak. Po urazie SOR wykona prześwietlenie i, jeśli trzeba, założy gips albo szynę. Termin kontroli znajdziesz w zaleceniach.

Czy na SOR jest psychiatra?

Nie każdy szpital ma oddział psychiatryczny. W kryzysie psychicznym całą dobę pomoże izba przyjęć szpitala z oddziałem psychiatrycznym. Przy bezpośrednim zagrożeniu życia dzwoń na 112.

Czy na SOR przepisują leki?

Lekarz SOR może wystawić e-receptę na leki potrzebne w związku z nagłym problemem. Recept na leki przyjmowane na stałe SOR nie wystawia.

Czy SOR wystawia L4?

Tak, jeśli lekarz stwierdzi, że nie możesz pracować — szczegóły w poradniku Wypis z SOR.

Czy na SOR zdejmą szwy?

Nie. Zdejmowanie szwów należy do zadań pielęgniarki POZ (rozporządzenie Ministra Zdrowia, Dz.U. 2019 poz. 2335) — w terminie podanym w karcie informacyjnej. Zapytaj wcześniej w przychodni, czy wystarczy karta z SOR, czy potrzebna jest wizyta u lekarza rodzinnego.

Czy z bólem zęba można jechać na SOR?

Zwykle nie — SOR nie leczy zębów. W nocy i w święta działa dyżur stomatologiczny NFZ. Na SOR jedź, gdy narasta obrzęk twarzy, szyi, okolicy pod żuchwą lub pod językiem, masz gorączkę, trudno Ci otworzyć usta lub przełykać. Przy trudnościach z oddychaniem, ślinieniu się lub zmianie głosu — dzwoń na 112 lub 999.

Informacje na tej stronie są ogólne i edukacyjne. Nie zastępują porady lekarza ani rozmowy z dyspozytorem medycznym. Serwis nie udziela porad — nie opisuj objawów ani danych o zdrowiu w formularzu kontaktowym. Zobacz zastrzeżenia.

Od czego jest SOR? Jakiej pomocy tam dostaniesz, a jakiej nie